مىشد و امام ، سخن خويش را بيان مىفرمود . « 1 » گاهى نيز آياتى خدمت آنان قرائت مىشد و ايشان به تصحيح قرائت آنها مىپرداخت . « 2 » گاه روايتى به صورت خبرى نزد امام عليه السلام نقل مىشد و وى آن را به صورت مستقيم يا غيرمستقيم ، تصديق يا تكذيب مىنمود و اگر لازم بود ، توضيحاتى بر آن مىافزود . « 3 » گاه حديثى به امام عليه السلام عرضه مىشد و دربارهء آن ، سؤالى مطرح مىشد . « 4 » گاهى اوقات نيز در حين وقوع جريان يا سؤالى ، حديث به امام عرضه مىشد . « 5 » بعضى موارد نيز ، مكتوبات و مجموعه‌هاى حديثى توسط صحابه خدمت امامان عليهم السلام عرضه مىشد و ايشان نظر خود را بيان مىفرمودند . « 6 » احاديث شفاهى واحد - اشاره‌ها . بعضى از موارد صدور احاديث شفاهى واحد ، به صورتى هستند كه راوى فقط اشاره‌اى به آن مىكند و بلافاصله حديث را نقل مىكند و از اين طريق ، مشخص مىشود كه حديث ، در بارهء چه موضوعى صادر شده است . مانند اين روايت : عبد الرحمان بن حجاج مىگويد : امام كاظم عليه السلام دربارهء دو مردى كه به يكديگر دشنام مىدادند ، فرمود : « هر كدام كه شروع به دشنام كرده ، ستمكارتر است و تا وقتى كه از ستمديده ، عذرخواهى نكند ، گناه او و گناه دوستش بر گردن اوست » . « 7 » - جريان‌ها . نوع ديگر از موضوعات موارد صدور احاديثِ شفاهى واحد ،

--> ( 1 ) . ر . ك : همان ، ج 3 ، ص 135 و 371 و ج 1 ، ص 416 و ج 4 ، ص 126 و ج 5 ، ص 584 و ج 8 ، ص 58 . ( 2 ) . ر . ك : همان ، ج 8 ، ص 200 ، 205 ، 377 و 378 . ( 3 ) . ر . ك : همان ، ج 3 ، ص 410 و ج 4 ، ص 277 و ج 5 ، ص 428 - 429 و ج 6 ، ص 308 . ( 4 ) . ر . ك : همان ، ج 5 ، ص 330 و 471 و ج 7 ، ص 349 . ( 5 ) . ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 179 و ج 3 ، ص 398 و ج 4 ، ص 549 و ج 7 ، ص 268 و 480 . ( 6 ) . ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 53 و ج 5 ، ص 451 و ج 7 ، ص 330 و ج 8 ، ص 15 . ( 7 ) . همان ، ج 2 ، ص 36 . براى آگاهى از موارد بيشتر ، ر . ك : ج 4 ، ص 394 و ج 5 ، ص 222 و ج 6 ، ص 211 و ج 7 ، ص 250 و 457 .